استعداد از نظر لغوی به معنای یک سری توانایی و ویژگی خاص است که در هر فردی به اشکال مختلف وجود دارد. پیدا کردن این ویژگی ها از مهم ترین موضوعات به شمار می رود که بیش از هرچیزی اهمیت دارد، چرا که یافتن این خصوصیات میتواند آینده و شغل یک فرد را رقم بزند.
استعدادیابی تحصیلی و شغلی به عنوان یک فرآیند مهم و با اهمیت شناخته میشود که کمک میکند تا هر دانش آموز خصوصیات و توانایی های خود را شناسایی کند. امروزه استعدادیابی تحصیلی و شغلی به عنوان یک علم معرفی شده و یک تست کوتاه یا یک موضوع تنها نیست و اهمیت بسیاری دارد. مشاوره تحصیلی آکو در این مقاله به بررسی و تحلیل وجه های مختلف استعدادیابی تحصیلی و شغلی دانش آموزان و فواید آن در کودکان اشاره کاملی خواهد داشت.
استعدادیابی دانش آموزان چیست؟
برای اینکه مسیر دانش آموزان به بهترین شکل ترسیم شود، باید توانایی ها و ویژگی های خاص دانش آموزان را شناخت. استعدادیابی به معنای کشف توانایی های پنهان در یک فرد است که ممکن است خود فرد از آن اگاه نباشد. اهمیت استعدادیابی آنجایی مشخص میشود که دانش آموز دیگر سردرگم در انتخاب آینده خود نیست و به شناخت کاملی به اهداف خود می رسد.
استعدادیابی تحصیلی و شغلی دانش آموزان
از ویژگی های مهم استعدادیابی در دانش آموزان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- افزایش انگیزه برای تحصیل
- داشتن هدف مشخص
- جلوگیری از ترک تحصیل
- آماده شدن برای شغل های آینده
مراحل استعدادیابی گروه مشاوره تحصیلی آکو
استعدادیابی شامل مراحل و مسیر مختلفی است که در مشاوره تحصیلی آکو این کار با دقت کامل و صورت تخصصی انجام میشود که شامل مراحل زیر است:
ساختار سه روزه کانون برای رده ۱۲ تا ۱۸ سال و ساختار حرفه ای کانون سه روزه ( رده سنی ۱۲ تا ۱۸ سال )
روز اول: کشف خود
هدف روز: خود آزمایی، آشنایی با الگوهای رفتاری و انگیزه ها
ماژول ها:
آیسبریکر و Warm-up، تست شخصیت مناسب نوجوان ( نسخه دانش آموزی MBTI یا Big five مختصر ) ، تست انگیزه های بنیادین ( با روش های ساده شده Reiss یا پرسشنامه Needs)
گروه دیالوگ: من چه کسی هستم؟! – تمرین نوشتاری به صورت : (( سه چیز که من را سر شوق می آورد))
- جلسه اول روان شناس: تفسیر اولیه و طبقه بندی بچه ها بر اساس الگوهای رفتاری
- خروجی روز: پروفایل اولیه (( هویت و انگیزه ))
روز دوم – کشف استعداد و علاقه
هدف روز: استخراج تمایلات پایدار و حوزه هایی که بچه ها در آن شکوفاتر میشوند.
- ماژول ها: تست شغلی RAISEC ( هالند جوان )
- تست هوش های چندگانه نسخه پیشرفته تر از پایه ابتدایی
- فعالیت عملی: ایستگاه های شغلی ( Stations )
- بازی های نقش آفرینی شغلی ( کارآفرینی- حل مساله – تکنیک خلاقیت
- جلسه دوم روانشناس: ترکیب نتایج تست های روز اول و دوم
- خروجی روز: پروفایل « علایق – توانایی – سبک – عملکرد »
روز سوم – مسیر آینده
هدف روز: وصل کردن داده ها به مسیر شغلی و تحصیلی واقعی
- ماژول ها: تست ارزش های فردی ( نسخه ساده شده Schwartz )
- تست سبک تصمیم گیری
- کارگاه « نقشه مسیر» ( فردی + گروهی )
- طراحی Mini Project
- علاقه
- یک نمونه مهارت
- یک مسیر تحصیلی
- یک شغل
- جلسه نهایی روان شناس با هر دانش آموز ( ۵-۷ دقیقه ای )
تحویل خروجی : پروفایل شخصی ۵ تا ۸ صفحه ای ، توصیه های تحصیلی، نقشه مسیر
خروجی روز: مسیر پیشنهادی+ نقشه شخصی رشد ۶ ماهه
نتیجه نهایی برای هر دانش آموز یک پکیج کامل شامل موارد زیر میشود:
- پروفایل شخصیت
- پروفایل علایق
- پروفایل توانایی
- ارزش های فردی
- سبک تصمیم گیری
- پیشنهاد مسیر تحصیلی
- پیشنهاد مسیر شغلی
- برنامه رشد ۶ ماهه
فواید استعدادیابی در کودکان
در کشور های توسعه یافته استعدادیابی کودکان بسیار موضوعی مهم و اساسی است و برنامه ریزی های مختلفی بر روی این موضوع مهم انجام میشود. هرکدام از کودکان در زمینه خاصی استعداد دارند و شناخت به موقع آن میتواند به داشتن آینده ای بهتر و شکوفایی او کمک کند. اگرچه همانطور که کشف زودهنگام استعداد میتواند به داشتن آینده ای بهتر برای کودک کمک کند، تشخیص اشتباه و غیراصولی میتواند اثرات جبران ناپذیری بر روی کودک بگذارد.
طبق تحقیقاتی که توسط محققان صورت گرفته، بهترین سن برای استعدادیابی در کودکان بین ۳ تا ۸ سال تخمین زده شده است. شناخت استعداد در کودکان موضوعی بسیار زمان بر است و باید طی مدت نسبتا طولانی مورد بررسی و آزمایش های گوناگون قرار گیرد. انتخاب یک محیط مناسب و کامل برای شناسایی استعدادیابی کودکان بسیار مهم است. این محیط اگر به خوبی انتخاب شود، در شرایط کاملا نرمال هوش کودکان قابل شناسایی است.
استعدادیابی تحصیلی و شغلی دانش آموزان
نقش والدین برای شناخت استعداد کودکان خود بسیار حائز اهمیت است. راه های مختلفی وجود دارد که خانواده ها میتوانند استعداد کودکان خود را شناسایی کنند. والدین باید به خوبی فعالیت های کودکان خود را مشاهده کنند و استعداد فرزند خود را کشف کنند. همچنین ارتباط دادن کودک با دیگر کودکان و نحوه ارتباط آنها با یکدیگر یک راه بسیار مناسب برای کشف ویژگی ها و توانایی های فرزند به شمار می رود.
به طور کلی والدین و معلمان بهترین افرادی هستند که میتوانند استعداد یک کودک را کشف کنند اما این موضوع در مناطق مختلف دنیا به دلیل تفاوت در فرهنگ فرزندپروری میتواند متفاوت باشد. بنابراین میتوانیم نتیجه بگیریم که نمیتوان رویکردی یکسان برای استعدادیابی کودکان داشته باشیم.
امروزه متخصصین با استفاده از تست های متنوع و مختلف به کشف استعداد کودکان میپردازند. یکی از این تست ها تست استعدادیابی گودیناف است. در این تست از کودک درخواست یک طرح از یک آدمک بر روی کاغد میشود که تحلیل و بررسی آن طرح موجب کشف برخی از استعداد های کودک میشود. تست های دیگری مانند تست گاردنر، وکسلر و ریون و تست MBTI از تست های کارآمد و شایع در این زمینه هستند.
انتخاب رشته درست متوسطه اول با شناخت علایق و استعداد
یکی از سرنوشت سازترین انتخاب ها، انتخاب رشته صحیح در پایان دوره متوسطه نهم است که با توجه به ویژگی ها و توانایی های فرد انجام میگیرد. تصمیم گیری بسیار مناسب در این مرحله نیاز به یک شناخت دقیق از توانمندی ها، خصوصیات و علایق فرد دارد.
انتخاب رشته در این دوره از آنجایی اهمیت فراوانی دارد که آینده مسیر تحصیلی دانش آموز را مشخص میکند. یک انتخاب درست میتواند باعث افزایش انگیزه و پیشرفت در او شده و بسیاری از مهارت ها و پیش نیاز های شغلی را از همین ابتدا شکل دهد. در مقابل یک انتخاب نادرست به نا امیدی و دل زدگی فرد از تحصیل منجر شده و باعث افت تحصیلی محسوس میشود.
استعدادیابی تحصیلی و شغلی دانش آموزان
روش های مختلفی برای شناخت علایق وجود دارد که از موارد بسیار آن میتوان به گزینه های زیر اشاره کرد:
- نحوه رفتار دانش آموز ( اشتیاق به انجام کارهای به خصوص )
- دیدگاه افراد آکاه نسبت به فرد و نقاط قوت و ضعف آن ها
- ارزیابی خود در ارتباط با فعالیت ها
- انواع تست های استاندارد برای شناسایی علایق
در این بین نقش مشاوره تحصیلی را نیز نمیتوان نادیده گرفت. مشاوره استعدادیابی دانش آموزان با استفاده از ابزارهای علمی و روش های مدرن و روانشناسی میتوانند مسیر روشن تری را به دانش آموز نشان داده و آن ها را آگاه تر و روشن تر کنند. در مقطعی که اغلب دانش آموزان شناخت دقیقی از خود ندارند و از میزان استعداد خود مطمئن نیستند، مشاوره تحصیلی با دیدگاهی بی طرفانه و کاملا تخصصی و علمی میتواند به پیدا کردن مسیر دانش آموز برای آینده کمک کند.
انتخاب رشته کنکور راحت تر
زمانی که دانش آموز از ویژگی های خود به خوبی اطلاع نداشته باشد به تصمیمات و انتخاب اشتباه منجر میشود و آینده تحصیلی او با شکست مواجه میشود. رعایت چند اصول ساده نیز میتواند دانش آموز را در مسیر درست و انتخاب رشته کنکور راحت تر قرار دهد.
اولین اصلی که بسیار مهم است، خودشناسی است. انسان برای شروع انجام هرکاری ابتدا باید شناخت کاملی از خود داشته باشد. پس حتما به سوالاتی مانند اینکه به چه درس هایی علاقه دارم؟ در چه درس هایی قوی تر هستم؟ پاسخ دهید. به دست آوردن پاسخ این سوالات میتواند کمک بسیار زیادی برای موفقیت شما باشد.
یکی دیگر از اصول مهمی که انتخاب رشته کنکور راحت تری را برای شما به وجود می آورد، دوری از خیالبافی و رویابافی است. سعی کنید واقع بین باشید و رشته ای متناسب با توانایی و خصوصیاتتان را انتخاب کنید. رشته های خوب تنها به چند عنوان خاص محدود نشده و میتوانید در رشته هایی که به آن علاقه داشته و یا استعداد خاصی دارید فعالیت کنید.
به طور کلی آگاهی درست از رشته های مختلف میتواند درگیری فکری و ذهنی شمارا برای انتخاب رشته کاهش دهد. بسیاری از دانش آموزان و داوطلبان تنها به اسم یک رشته توجه میکنند و نمیدانند که چه چیزی در انتظار آنان است. اطلاعاتی مانند بازارکار، آینده شغلی و دروسی که باید در آن رشته بگذرانید نیز بسیار مهم و حیاتی هستند.
بازه سنی استعدادیابی ۱۲ تا ۱۸
بازه سنی ۱۸-۱۲ یکی از حساسترین دوران زندگی به خصوص در جهت استعدادیابی به شمار می رود و استعدادهای شغلی و تحصیلی قابل جهت دهی است. در این بازه سنی استعدادها هنوز انعطاف پذیر هستند و علاقه مندی های بسیاری شکل میگیرد. متخصصان نیز با زیرنظر گرفتن فعالیت های نوجوانان در این سنین سعی در شناسایی اولیه استعدادها میکنند.
در این بازه سنی ذهن در حال رشد و یادگیری عمیق است و استعدادیابی میتواند از سردرگمی و افت تحصیلی جلوگیری میکند. استعدادیابی در این بازه سنی بسیار حیاتی است. از آنجایی که در این سن ساختارهای شناختی مغز شکل گرفته و علایق از حالت گذرا به حالت پایدار تبدیل میشوند، این بازه سنی را از هرجهت مهم و قابل توجه کرده است.
فرآیند استعدادیابی در این سن به صورت تدریجی است و از کشف و تجربه آغاز و به تثبیت مسیر تحصیلی و شغلی نیز منتهی میشود. در این بین نقش والدین بسیار مهم و اساسی است و باید با نوجوان خود همراه بوده و تفاوت های فردی او احترام بگذارند.
بازه سنی استعدادیابی ۹ تا ۱۳ سالگی
این بازه سنی پایه های هیجانی و مهارتی شکل میگیرند. والدین در این سن نقش بسیار مهمی ایفا میکنند و با تشویق کردن های بدون فشار ، فراهم کردن فرصت تجربه کردن و ایجاد فرصتی برای فعالیت های گروهی فرزند خود به رشد او کمک کنند.
استعدادیابی تحصیلی و شغلی دانش آموزان
آزمون ها در این سن باید به عنوان راهنما عمل کنند و نه یک عامل تعیین کننده. نفش معلم و مدرسه در این موضوع بسیار اساسی است. معلم نیز با ارائه گزارش های دقیق از رفتارهای دانش آموزان و شناسایی دقیق توانایی دانش آموز، نفش خود را برای استعدادیابی ایفا میکند.
نتیجه گیری
استعدادیابی تحصیلی و شغلی دانش آموزان موضوعی بسیار مهم برای داشتن آینده ای خوب و مناسب برای داوطلبان است. شروع کشف استعدادها در هر زمینه ای اگر از دوران کودکی آغاز شود میتواند مسیر روشن و بهتری را پیش روی کودکان و نوجوانان قرار دهد. اگر در زمینه استعدادیابی نیازمند مشاوره هستید با گروه مشاوره تحصیلی آکو ارتباط داشته باشید. شما میتوانید با دو شماره تلفن ۰۹۰۲۵۶۴۶۲۳۴ و یا ۰۲۶۳۳۴۰۸۹۴۴ تماس بگیرید.
(مشاوره کاملاً رایگان)
